18 maart 2021

De nieuwe Wet inburgering gaat naar verwachting in op 1 januari 2022. De voorbereidingen zijn in volle gang en daarom is het goed om stil te staan bij de mogelijke bijdrage van ‘sleutelpersonen’. Sleutelpersonen zijn migranten die een brugfunctie kunnen vervullen tussen (vooral) statushouders, instanties en gemeenten. Zij hebben zelf namelijk ervaren hoe het is om in Nederland een nieuw leven op te bouwen. Het Verwey-Jonker Instituut heeft onderzoek gedaan naar het pilotprogramma “Sleutelpersonen in de Achterhoek” voor de (mogelijke) rol van sleutelpersonen bij de nieuwe Wet inburgering.

Sleutelpersonen zijn zelf migrant of vluchteling en weten goed hoe ze culturele verschillen moeten overbruggen. Ze worden getraind om verschillende rollen te vervullen als sleutelpersoon tussen statushouders uit de eigen gemeenschap, instanties en gemeenten. Allereerst zijn ze vertaler, want de statushouders en de Nederlandse instanties spreken vaak  elkaars taal (nog) niet. Deze rol vervullen sleutelpersonen relatief vaak. Daarbij maken ze ook meteen een culturele vertaalslag en geven extra uitleg, dus zijn ze ook verbinder en voorlichter. Als activeerder motiveren ze statushouders ook om naar bijeenkomsten te gaan en door daar zelf aanwezig te zijn, vervullen ze een vertrouwensrol. Hun aanwezigheid versoepelt het opbouwen van een vertrouwensband. Voor statushouders hebben ze bovendien een voorbeeldfunctie, doordat zij laten zien hoe zij hun weg hebben gevonden in Nederland. Dit kan statushouders hoop en perspectief geven.

Verder kunnen sleutelpersonen ook een adviesrol vervullen door bijvoorbeeld in een klankbordgroep te praten over het inburgeringsstelsel. Zie bijvoorbeeld de klankbordgroep in gemeente Arnhem. Deze rollen van sleutelpersonen, die in de praktijk overlappen, vervullen ze op alle leefgebieden: gezondheid, opvoeding, onderwijs en meer. Ze kunnen signalen met betrekking tot de leefsituatie van inburgeraars vroegtijdig oppikken. Zo ondersteunen ze statushouders bij hun integratie in Nederland en helpen ze om de kans op gezondheidsproblemen, schulden en eenzaamheid te verkleinen. De meerwaarde van  sleutelpersonen is dat ze meerdere rollen tegelijkertijd kunnen inzetten en dat niet alleen statushouders, maar ook instanties profijt hebben van hun betrokkenheid.

Sleutelpersonen zouden niet alleen ingezet moeten worden bij de inburgering zelf, maar  zouden ook betrokken moeten worden bij de voorbereiding op het nieuwe inburgeringsstelsel. Door te vragen naar hun feedback en ervaringen, kan rekening gehouden worden met het bredere perspectief van integreren en participeren in Nederland. Sleutelpersonen die als gezinsmigrant naar Nederland zijn gekomen moeten ook een stem krijgen om een beter beeld te vormen van de behoeften van gezinsmigranten. De stem van nieuwkomers speelt op dit moment in Nederland een marginale rol in de ontwikkelin